Categories
Lajme Shëndeti

OBEZITETI ka zgjidhje, më lejoni t’ju flas më gjerësisht për të (Anila Kalleshi)

Obeziteti është një problem i madh global shëndetësor. Një indeks i masës trupore (BMI) më i madh se 30 kg / m2 është një faktor kryesor i rrezikut për sëmundshmëri dhe vdekshmëri nga shumë sëmundje kronike, përfshirë sëmundjet kardiovaskulare, diabetin e sheqerit tip II dhe disa kancere.

Dhjamosja e tepërt është një çrregullim shumë faktorial, që zakonisht rezulton nga ndërveprimi i marrjes së lartë të energjisë dietike, aktivitetit të ulët fizik, faktorëve gjenetikë, çrregullimeve të të ngrënit, faktorëve mjedisorë dhe socio-ekonomikë dhe ndikimit shoqëror.

Indi dhjamor është një organ i përbërë nga adipocite.

Indi dhjamor i bardhë (WAT) është një formë mbizotëruese e dhjamit tek të rriturit, është më pak e pasur me enë gjaku dhe mitokondri sesa kafe (BAT).

Indi dhjamor kafe, nga ana tjetër, është shumë i pasur me enë gjaku, merr fibra të shumta nervore dhe përbëhet nga qeliza të predispozuara për një aktivitet metabolik shumë më intensiv – pikërisht, mitokondria.

Përveç rolit të tij si “qilar” në të cilin grumbullojmë trigliceride dhe rolit të tij si “bombol me vrimë nxjerrëse” të acideve yndyrore, WAT ka një funksion të rëndësishëm endokrin dhe sekreton më shumë se gjashtëqind molekula bioaktive, adipokinet.

Adipokinat marrin pjesë në rregullimin e proceseve të shumta, duke përfshirë metabolizmin e dhjamit, rregullimin e oreksit dhe ekuilibrin e energjisë, ndjeshmërinë ndaj insulinës, angiogjenezën, rregullimin e presionit të gjakut, hemostazën dhe mpiksjen, ndjeshmërinë, imunitetin dhe inflamacionin.

Hiperplazia (numër më i madh i qelizave) dhe hipertrofia (qelizat më të mëdha) të qelizave dhjamore, karakteristikë e mbipeshes, kompromentojnë veprimin endokrin të indit dhjamor të bardhë.

Obeziteti shkakton ndryshime të shumta pro-inflamatore në sistemin imunitar, përfshirë aktivizimin e qelizave B dhe T.

Si rezultat i mbipeshes, disa qeliza te vecanta te sistemit imunitar – monocitet – rekrutohen ne WAT, ku fatkeqesisht “cmenden” duke u bere pro-inflamatore. Për më tepër, ekuilibri midis adipokines pro dhe anti-inflamator është zhvendosur fuqimisht drejt një gjendje pro-inflamator.

Një kandidat optimal për zvogëlimin e pasojave të dëmshme të dhjamosjes së tepërt do të ishte një substancë që shfaq njëkohësisht veti anti-inflamatore dhe antioksiduese, si dhe ka ndikim në sekretimin e adipokinës.

Le të flasim për melatoninën. Kjo indoloaminë, e sekretuar kryesisht nga qelizat e specializuara të vendosura në gjëndrën pineale – epifizë -, është një derivat i triptofanit. Sinteza e saj është më e larta gjatë fazës së errët të ciklit të dritës/errësirës.

Melatonina është një krono-biotik i rëndësishëm (rregullatori i ritmeve biologjike, veçanërisht i ciklit të zgjimit-gjumit), i cili organizon ritmet sezonale dhe cirkadiane.

Si një agjent krono-biologjik, melatonina gjithashtu merr pjesë në rregullimin e metabolizmit dhe ekuilibrit të energjisë në trup. Për më tepër, melatonina mund të rrisë shpenzimet e energjisë duke aktivizuar indin dhjamor kafe.

Ritmet cirkadiane, ora jonë e brendshme, koordinojnë aktivitetet psikologjike dhe të sjelljes në harmoni me ndryshimet mjedisore gjatë një cikli 24 orësh. Kur ritmi i gjumit-zgjimit ndryshohet, dikush na ekspozon fuqimisht ndaj rrezikut të problemeve serioze shëndetësore.

Çmimet Nobel të vitit 2017 hedhin dritë mbi këtë çështje, duke i dhënë rrugë kërkimit interesant: tani është konfirmuar që ritmet cirkadiane luajnë një rol kryesor në koordinimin e jetës së një organizmi në përputhje me hapësirën e ditës.

Mungesa e melatoninës ka treguar se ndërlidhet me obezitetin.

Melatonina, një hormon pineal, është një molekulë e lidhur, në një mënyrë apo në një tjetër, me të gjitha sistemet fiziologjike dhe luan një rol të rëndësishëm në homeostazën glikemike, si dhe në modulimin e aktivitetit të indit dhjamor të bardhë, të metabolizmit të lipideve dhe aktivitetit mitokondrial .

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *