Categories
Shëndeti

Talasemia, problematikat dhe një ndërgjegjësim për të gjithë!

Talasemia është një ndër sëmundjet më të shpeshta të gjakut që ka përhapje masive edhe në vendin tonë, duke përfshirë edhe moshat pediatrike. Pjesa dërrmuese e këtyre pacientëve vihen përballë kushteve të vështira, pasi jetesa e tyre është e varur nga transfuzionet e gjakut, të cilat në të shumtën e rasteve shfaqen në mungesë. Kjo pasi dhurimet vullnetare të raportuara nga qendrat e gjakut pohohet të jenë shumë të pakta krahasuar me nevojat reale të pacientëve talasemikë.

Nuk janë të pakta rastet e alarmeve të lëshuara nga Shoqata e Talasemikëve për vështirësitë e shfaqura në shëndetin e këtyre pacienetëve si rrjedhojë e mungesës së gjakut. Më problematike situata paraqitet të jetë në rrethe, ku shërbimet e specializuara për trajtimin e këtyre pacientëve mungojnë, po ashtu edhe dhuruesit vullnetarë të gjakut janë të paktë. Për të mos rrezikuar jetën shumë prej këtyre pacientëve çdo muaj lëvizin drejt qendrave të mëdha për të bërë transfuzionin e gjakut.

Talasemitë janë anemi hemolitike kronike (të shkatërrimit të gjakut) që karakterizohen nga ulja apo mungesa e një ose më shumë zinxhirësh polipeptidike të hemoglobinës (α, β, γ, δ). Ato bëjnë pjesë në grupin e madh të defekteve të hemoglobinës, të cilat trashëgohen në mënyrë autozomale të fshehtë.

Sipas ekspertëve të shëndetit vendet ku shfaqet më shpesh Talasemia janë vendet e Mesdheut ku malaria ka qenë endemike, si Shqipëria, Greqia, Italia, Qipro, etj, teksa raste të shumta raportohen edhe në vendet afrikane dhe aziatike.

Shqipëria është një vend me përhapje të lartë të sëmundjeve talasemike e veçanërisht të “beta Talasemisë”. Sipas të dhënave të bëra publike nga Ministria e Shëndetësisë, pas verifikimeve të kryera edhe në strukturat spitalore rezulton se në vendin tonë ka rreth 300 mijë bartës të talasemisë, ndërmjet të cilëve edhe qindra fëmijë.

Në total e prekur nga kjo sëmundje pohohet të jetë 8-9% e popullatës, ndërkohë që të shumta janë edhe rastet në të cilat sëmundja zbulohet në stade të renduara tek gratë shtatzana të cilat ua transmetojnë sëmundjen edhe fëmijëve të tyre.

Categories
Shëndeti

Rruazat e kuqe të gjakut ndikojnë në procesin e plakjes

Një studim i ri amerikan ka zbuluar se qelizat e kuqe të gjakut mund të ndihmojnë në shmangien e plakjes, sepse ato i përgjigjen kushteve me oksigjen të ulët të lartësive të larta duke rritur sasinë e oksigjenit që ato shpërndajnë në inde. Ata e bëjnë këtë përmes sinjalizimit të shtuar nga një receptor në membranën e tyre, i njohur si receptori i adenozinës A2B ose ADORA2B, i cili nxit lirimin e oksigjenit nga hemoglobina.

Gjatë studimit, studiuesit në Shkollën Mjekësore të Universitetit të Teksasit McGovern dokumentuan plakjen në përgjithësi, por veçanërisht disa kushte neurodegjenerative të tilla si sëmundja Alzheimer e lidhur me aktivitetin e zvogëluar në të njëjtën rrugë metabolike. Kërkimet në minj zbuluan se ADORA2B gjithashtu duket se largon disa nga efektet e plakjes duke rritur furnizimin me oksigjen në indet. Kërkimi paraqitet në revistën PLOS Biology.

Shkencëtarët studiuan minjtë e krijuar gjenetikisht për të mos pasur ADORA2B në membranat e qelizave të tyre të kuqe të gjakut. Këto kafshë duket se plaken në një moshë më të re se minjtë normalë. Ata gjithashtu përjetuan rënie më të mëdha në aftësitë e tyre të të mësuarit hapësinor, kujtesës dhe dëgjimit.

Në një nivel qelizor, brejtësit treguan shenja të inflamacionit, duke përfshirë prodhimin e rritur të citokinave pro-inflamatore, ose molekulat sinjalizuese që inkurajojnë inflamacionin. Sidoqoftë, ata treguan një farë përmirësimi kur u trajtuan me receptorë ADORA2B.

Në një raport nga uebfaqja Medical News Today, Dr. Yang Xia, i cili drejtoi studimin, tha: “Gjetjet tona zbulojnë se qeliza e kuqe e gjakut ADORA2B kaskada sinjalizuese lufton fillimin e hershëm të rënies së njohjes, kujtesës dhe dëgjimit të lidhur me moshën duke promovuar shpërndarja e oksigjenit në minj. Ne planifikojmë të vlerësojmë gjetjen e miut te njerëzit në të ardhmen e afërt “.

Një nga kufizimet e studimit të plakjes duke kryer eksperimente në kafshë të tilla si minjtë dhe mizat e frutave është se jetëgjatësia e tyre është shumë më e shkurtër se e jona.

“Njerëzit tashmë janë adaptuar në mënyrë evolucionare për të jetuar më gjatë se këto krijesa, kështu që potenciali për ndonjë fitim të mëtejshëm në jetë të shëndetshme mund të jetë më i kufizuar. Por, ne duhet të përpiqemi,” shtoi ai.